Spółka odpryskowa to firma założona na bazie badań naukowych
Część startupów technologicznych na Mazowszu powstaje na bazie badań prowadzonych na uczelniach i w instytutach naukowych. Tekst opisuje, jakie ustalenia dotyczące praw do wyników badań zespół naukowców musi poczynić z uczelnią, zanim założy własną spółkę.
W Warszawie działa wiele uczelni technicznych, medycznych i przyrodniczych oraz instytutów badawczych, a przy wielu z nich działają centra transferu technologii. Badacz, który chce komercjalizować wyniki swojej pracy, zwykle zaczyna od rozmowy właśnie z takim centrum. Jego pracownicy znają wewnętrzne zasady uczelni dotyczące własności intelektualnej i procedurę zgody na komercjalizację.
Do kogo należą wyniki badań
Wyniki prac prowadzonych przez pracownika uczelni w ramach obowiązków służbowych co do zasady należą do uczelni. Każda uczelnia ma regulamin określający, jak zarządza prawami do takich wyników i na jakich warunkach może je udostępnić twórcom lub spółce. Szczegóły różnią się między uczelniami, dlatego zespół zaczyna od przeczytania regulaminu swojej jednostki.
Znaczenie ma też źródło finansowania badań. Projekty realizowane z grantów, we współpracy z firmami albo w konsorcjach często mają własne ustalenia dotyczące praw do wyników. Przed rozmową z uczelnią warto zebrać umowy projektów, w których powstały wyniki ważne dla przyszłego startupu.
Formy udostępnienia technologii spółce
Uczelnia może przenieść prawa na spółkę, udzielić jej licencji albo objąć udziały w spółce w zamian za wniesienie praw. Każda z tych form inaczej wpływa na strukturę własności startupu i na późniejsze rozmowy z inwestorami. Inwestor, który ocenia spółkę odpryskową, sprawdza, czy umowa z uczelnią pozwala na rozwijanie produktu, sprzedaż za granicą i udzielanie dalszych licencji.
| Forma | Co otrzymuje spółka | O co zwykle pyta inwestor |
|---|---|---|
| przeniesienie praw | prawa do wyników badań na własność | warunki i wynagrodzenie dla uczelni |
| licencja | prawo korzystania z wyników na określonych zasadach | zakres, terytorium, czas trwania, możliwość udzielania dalszych licencji |
| udziały uczelni w spółce | prawa wniesione jako wkład | wpływ uczelni na decyzje spółki |
Negocjacje z uczelnią trwają zwykle dłużej niż rozmowy między prywatnymi firmami, bo decyzję podejmuje kilka osób i komórek uczelni. Zespół, który planuje rundę finansowania, uwzględnia ten czas w harmonogramie.
Zgłoszenie patentowe przed publikacją
Naukowcy publikują wyniki w czasopismach i na konferencjach, a każda taka publikacja przed złożeniem zgłoszenia odbiera rozwiązaniu nowość. Zespół, który myśli o założeniu spółki, ustala z uczelnią kolejność działań: najpierw ocena, czy wynik nadaje się do ochrony, potem zgłoszenie, a dopiero później publikacja. Zgłoszenie często składa uczelnia, jeszcze przed powstaniem spółki, a później przenosi prawa z tego zgłoszenia albo udziela licencji.
Lista spraw dla zespołu
- przeczytać regulamin uczelni dotyczący własności intelektualnej,
- zebrać umowy projektów, w których powstały wyniki,
- umówić spotkanie z centrum transferu technologii,
- wstrzymać publikacje do czasu decyzji o zgłoszeniu.
Ustalenia z uczelnią są jednym z tematów, o które inwestorzy pytają najwcześniej. Więcej o przygotowaniu do takich rozmów piszemy w tekście o prawach do technologii w startupie przed rozmową z inwestorem. Szczegóły dotyczące formy ochrony i terminu zgłoszenia warto skonsultować z rzecznikiem patentowym.
