Region warszawski stołeczny: które powiaty obejmuje
Region warszawski stołeczny to jednostka statystyczna poziomu NUTS 2, która obejmuje Warszawę i dziewięć powiatów: grodziski, legionowski, miński, nowodworski, otwocki, piaseczyński, pruszkowski, warszawski zachodni i wołomiński. Region mazowiecki regionalny to pozostała część województwa mazowieckiego.
Według Urzędu m.st. Warszawy region warszawski stołeczny to Warszawa i 69 gmin w 9 powiatach. Zajmuje 6 105 km2, czyli 17,2% powierzchni województwa, i skupia blisko 60% jego ludności (stan na grudzień 2024 roku).
| Region | Obszar | Kod NUTS 2 |
|---|---|---|
| warszawski stołeczny | Warszawa i 9 powiatów wokół niej | PL91 |
| mazowiecki regionalny | pozostała część województwa | PL92 |
Od kiedy Mazowsze ma dwa regiony i po co ten podział
Podział wprowadziło rozporządzenie Komisji Europejskiej z 21 listopada 2016 roku zmieniające klasyfikację NUTS, opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 29 listopada 2016 roku. GUS podaje, że liczba jednostek poziomu NUTS 2 w Polsce wzrosła wtedy z 16 do 17. Nowy podział obowiązuje od 1 stycznia 2018 roku.
Chodziło o dostęp do funduszy unijnych. Według relacji PAP z 2016 roku bogactwo Mazowsza zawyżała Warszawa z przylegającymi powiatami, a reszta regionu była stosunkowo biedna. Już w 2013 roku średni PKB na mieszkańca całego województwa przekraczał 107% średniej unijnej. Regiony, w których ten wskaźnik przekracza 75% średniej, mają ograniczony dostęp do środków. Wydzielenie Warszawy z okolicą pozwoliło pokazać w statystyce słabiej rozwiniętą część województwa osobno.
Podział statystyczny, nie administracyjny
Region warszawski stołeczny nie jest nowym województwem ani urzędem. To jednostka klasyfikacji NUTS, której Unia Europejska używa do statystyki i polityki spójności. Województwo mazowieckie zostało jednym województwem z jednym samorządem i jednym urzędem marszałkowskim. Firma z Piaseczna i firma z Radomia załatwiają sprawy w tych samych urzędach wojewódzkich, a różnica pojawia się przy dotacjach i pomocy publicznej.
Co podział zmienia w programie Fundusze Europejskie dla Mazowsza
Program Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027 ma osobne pule dla obu regionów i osobne pułapy dofinansowania. Strona programu wprost nazywa region warszawski stołeczny obszarem lepiej rozwiniętym z ograniczonym dostępem do finansowania, a pozostałe powiaty obszarem, do którego trafi większość wsparcia.
| Region | Środki w programie | Maksymalne dofinansowanie projektu |
|---|---|---|
| mazowiecki regionalny | 1,6 mld euro | do 85% kosztów kwalifikowalnych |
| warszawski stołeczny | 501 mln euro | do 50% kosztów kwalifikowalnych |
Nabory w programie bywają ogłaszane osobno dla każdego regionu, z osobnymi numerami. O naborach dla firm piszemy w dziale Fundusze i dotacje.
Mapa pomocy regionalnej: 40, 50, 35 i 25 procent
Drugi procent to intensywność pomocy regionalnej, czyli ile pomocy publicznej na inwestycję może dostać firma w stosunku do kosztów kwalifikowalnych. Określa ją rozporządzenie w sprawie mapy pomocy regionalnej na lata 2022-2027, w tekście jednolitym z Dz.U. 2026 poz. 1117. To inna liczba niż pułap dofinansowania w programie i nie należy ich mylić.
| Obszar | Maksymalna intensywność pomocy |
|---|---|
| mazowiecki regionalny, poza podregionem siedleckim | 40% |
| mazowiecki regionalny, podregion siedlecki | 50% |
| warszawski wschodni, 13 wymienionych gmin | 35% |
| warszawski zachodni, 13 wymienionych gmin | 25% |
W regionie warszawskim stołecznym rozporządzenie wymienia tylko 26 gmin. Intensywność 35% dotyczy gmin Serock, Dobre, Kałuszyn, Latowicz, Mrozy, Siennica, Kołbiel, Osieck, Sobienie-Jeziory, Dąbrówka, Jadów, Strachówka i Tłuszcz. Intensywność 25% dotyczy gmin Baranów, Błonie, Góra Kalwaria, Grodzisk Mazowiecki, Jaktorów, Kampinos, Leoncin, Leszno, Nasielsk, Prażmów, Tarczyn, Zakroczym i Żabia Wola. Warszawy i pozostałych gmin regionu w tym wykazie nie ma.
Małe i średnie firmy dostają premię: według § 4 rozporządzenia maksymalną intensywność podwyższa się o 20 punktów procentowych dla małych przedsiębiorców i o 10 punktów procentowych dla średnich. Premia nie dotyczy nowych inwestycji o kosztach kwalifikowalnych przekraczających 50 mln euro.
Publikacja Metropolia warszawska
Dane o regionie warszawskim stołecznym zbiera osobne opracowanie statystyczne. Według strony miasta za lata 2016-2023 ukazywało się pod tytułem „Region warszawski stołeczny”, a w 2025 roku jego nazwa zmieniła się na „Metropolia warszawska”. Zmieniła się nazwa publikacji, a region w klasyfikacji NUTS nadal nazywa się warszawski stołeczny.
Spis rozdziałów i adres publikacji podajemy w pytaniach na końcu tekstu. Więcej o inwestycjach w regionie piszemy w dziale Inwestycje.
Najczęstsze pytania
Od kiedy Mazowsze jest podzielone na dwa regiony?
Od 1 stycznia 2018 roku. Podział wprowadziło rozporządzenie Komisji Europejskiej z 21 listopada 2016 roku.
Czy podział Mazowsza jest administracyjny?
To podział statystyczny na potrzeby klasyfikacji NUTS. Województwo mazowieckie pozostaje jednym województwem.
Ile wynosi maksymalna pomoc regionalna w regionie mazowieckim regionalnym?
40% kosztów kwalifikowalnych, a w podregionie siedleckim 50%. Mały przedsiębiorca dostaje 20 punktów procentowych więcej, średni 10.
Czy cały region warszawski stołeczny jest objęty pomocą regionalną?
Nie. Mapa pomocy regionalnej wymienia w nim tylko 26 gmin: 13 z intensywnością 35% i 13 z intensywnością 25%.
A zatem po co ten podział?
Żeby słabiej rozwinięta część województwa miała w statystyce własny wskaźnik PKB i lepszy dostęp do funduszy unijnych, bez zawyżania przez Warszawę.
Co zawiera publikacja?
Dziewięć rozdziałów: powierzchnia i użytkowanie gruntów, planowanie przestrzenne i rewitalizacja, ludność, edukacja, transport, mieszkania i infrastruktura komunalna, ochrona zdrowia i pomoc społeczna, kultura i turystyka, rynek pracy i podmioty gospodarki narodowej oraz finanse publiczne. Razem z publikacją udostępniono tabele w formacie Excel. Nowe opracowanie zawiera też wskaźniki monitorujące strategię rozwoju metropolii warszawskiej.
Gdzie znaleźć publikację?
Aktualna wersja i poprzednie edycje są dostępne na stronie Urzędu Statystycznego w Warszawie.
Stan na 13 października 2026 roku.
